Σήμερα μίλησα στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης, στο πλαίσιο του Δικτύου για τα Παιδιά της Ουκρανίας. Ήταν μια από τις σημαντικές στιγμές στην επαγγελματική μου πορεία.
Όχι επειδή μίλησα σε ένα κοινοβουλευτικό βήμα. Αλλά επειδή είχα την ευθύνη να εκφράσω αυτό που ξέρουμε όλοι ως φυσικοθεραπευτές — και που σπάνια φτάνει εκεί που πρέπει:
Η αποκατάσταση δεν είναι η τελευταία γραμμή φροντίδας. Είναι η πρώτη γραμμή επιστροφής στη ζωή.
Τα δεδομένα που σοκάρουν
- 473 εκατομμύρια παιδιά — 1 στα 6 παγκοσμίως — ζουν σε περιοχές πολέμου (UNICEF 2024).
- Πάνω από 3.200 παιδιά νεκρά ή τραυματισμένα στην Ουκρανία. Από αυτά, πάνω από 1.300 με σοβαρές σωματικές κακώσεις.
- Μόνο το 6% των ασθενών που ολοκλήρωσαν νοσοκομειακή αποκατάσταση συνέχισαν σε εξωτερικές δομές (WHO/Europe 2025).
- Λιγότερο από 20% των παιδιών με αναπηρία στην Ουκρανία λαμβάνουν επαρκή τοπική αποκατάσταση.
Αυτά δεν είναι απλώς αριθμοί. Είναι παιδιά που επέζησαν — αλλά δεν έχουν πρόσβαση στο επόμενο βήμα.
Ο παράγοντας που όλοι αγνοούν: ο χρόνος
Παράθυρο 24–72 ωρών: το βέλτιστο παράθυρο για νευρολογική αποκατάσταση. Μετά από 7 ημέρες: οι επιπλοκές γίνονται δύσκολα αναστρέψιμες. Μετά από 4 εβδομάδες: οι πιθανότητες πλήρους αποκατάστασης μειώνονται σημαντικά.
Και στην κρίση, ο χρόνος χάνεται — γιατί οι φυσικοθεραπευτές είναι λίγοι, διάσπαρτοι, χωρίς εργαλεία διαλογής.
Τι ζήτησα από την ΚΣΣΕ
Τρία επίπεδα παρέμβασης:
- Άμεσο: Ευρωπαϊκό εγχειρίδιο αποκατάστασης σε κρίσεις — πρωτόκολλα, χρόνοι παρέμβασης, After Action Report Ουκρανίας. Απομακρυσμένη υποστήριξη στο πεδίο — ειδικοί καθοδηγούν ζωντανά εκεί που η μετάβαση είναι αδύνατη.
- Μεσοπρόθεσμο: Μόνιμες υποδομές — κινητές ομάδες, εκπαίδευση τοπικών επαγγελματιών, ένταξη σε ανθρωπιστικά προγράμματα.
- Πιλοτικό: Ψηφιακή πλατφόρμα αποκατάστασης — εργαλεία υποστήριξης απόφασης, πάντα υπό εποπτεία επαγγελματιών.
Τι μάθαμε από την Ουκρανία
Μόλις τα τελευταία 10 χρόνια θεσμοθετήθηκε η φυσικοθεραπεία ως αυτόνομο επάγγελμα στην Ουκρανία. Παρ' όλα αυτά, οι Ουκρανοί συνάδελφοί μας πέτυχαν ορατά αποτελέσματα σε συνθήκες πολέμου. Αυτή η γνώση πρέπει να αξιοποιηθεί — μέσα από ένα After Action Report με ειδικούς από το πεδίο, τεχνητή νοημοσύνη και διοίκηση υπηρεσιών υγείας.
Τα παιδιά δεν έχουν μόνο δικαίωμα στην προστασία και στην ασφάλεια. Έχουν και δικαίωμα στην αποκατάσταση. Και αυτό το δικαίωμα δεν μπορεί να περιμένει.
Λευτέρης Μπουρνουσούζης, PT, MSc
Πρόεδρος Περ. Τμήματος Αττικής & Κυκλάδων — ΠΣΦ ΝΠΔΔ
